Een vaste cleanroom is een permanente, op maat gebouwde ruimte die onderdeel wordt van het gebouw, terwijl een modulaire cleanroom bestaat uit geprefabriceerde panelen en elementen die je kunt uitbreiden, aanpassen of verplaatsen. Beide uitvoeringen kunnen aan dezelfde reinheidseisen voldoen. Het verschil zit in flexibiliteit, bouwtijd en de wijze van inbouw.
De juiste keuze hangt vooral af van de verwachte levensduur van het proces, de ruimte waarin je bouwt en de kans dat je later wilt groeien of verhuizen. Hieronder beantwoorden we de vragen die we daarover het vaakst horen.
Wanneer kies je voor een modulaire cleanroom?
Je kiest voor een modulaire cleanroom wanneer flexibiliteit en snelheid zwaarder wegen dan een permanente, volledig geïntegreerde bouw. Denk aan situaties waarin je proces nog verandert, je later wilt uitbreiden of je een gehuurde locatie gebruikt waar je de ruimte op termijn weer moet opleveren.
Modulaire systemen bestaan uit geprefabriceerde wanden en plafonds die in de fabriek worden voorbereid en op locatie worden gemonteerd. Dat beperkt de overlast in een bestaand gebouw en maakt het mogelijk om de cleanroom in te bouwen rondom lopende productie. Typische toepassingen zijn:
- Pilotlijnen en R&D-ruimtes waarin het proces nog evolueert
- Productie in huurpanden met een beperkte contractduur
- Projecten die gefaseerd groeien, bijvoorbeeld bij chipproducenten of medische productie
- Situaties waarin een korte bouwperiode belangrijk is
Wanneer is een vaste cleanroom de betere keuze?
Een vaste cleanroom is de betere keuze wanneer je proces langdurig stabiel is, de ruimte exact afgestemd moet zijn op specifieke eisen en je maximale integratie met het gebouw nodig hebt. Je profiteert dan van volledige ontwerpvrijheid, bijvoorbeeld bij grote afmetingen, zware installaties of complexe procesaansluitingen.
Bij een vaste uitvoering wordt de cleanroom als het ware onderdeel van de bouwkundige structuur. Dat past goed bij omgevingen met strenge procesregels, zoals de farmaceutische industrie, waar GMP-eisen en een vaste productielocatie vaak samengaan. Ook voor cleanrooms van duizenden vierkante meters is een permanent ontwerp meestal logischer, omdat je dan alle bouwkundige onderdelen, zoals vloerbelasting en ophangconstructies, vooraf kunt afstemmen op het eindresultaat.
Wat zijn de verschillen in kosten en doorlooptijd?
Een modulaire cleanroom heeft meestal een kortere doorlooptijd en een lagere initiële investering voor kleinere projecten, terwijl een vaste cleanroom bij grote of complexe ruimtes vaak voordeliger uitpakt over de gehele levensduur. Exacte bedragen en planningen hangen sterk af van omvang, classificatie en situatie op locatie.
Een paar factoren bepalen het verschil in cleanroomkosten:
- Prefabricage: modulaire onderdelen worden buiten de bouwplaats gemaakt, wat de montagetijd verkort.
- Maatwerk: een vaste cleanroom vraagt meer ontwerp- en bouwwerk op locatie, maar biedt ook meer vrijheid.
- Aanpassingen later: bij een modulair systeem kun je wijzigingen vaak goedkoper doorvoeren dan bij een vaste constructie.
- Installaties: luchtbehandeling en filtratie wegen bij beide uitvoeringen zwaar mee in de totale kosten.
Vraag daarom altijd een raming op basis van jouw situatie. Algemene prijsindicaties zijn zelden betrouwbaar, omdat de eisen per project sterk verschillen.
Kan een modulaire cleanroom dezelfde ISO-classificatie halen?
Ja, een modulaire cleanroom kan dezelfde ISO-classificatie halen als een vaste cleanroom. De classificatie volgens ISO 14644 wordt niet bepaald door de bouwwijze, maar door de luchtkwaliteit die wordt bereikt en aangetoond met metingen. Het systeem moet daarvoor goed worden ontworpen, afgewerkt en gevalideerd.
ISO 14644 is de internationale norm voor cleanrooms en gecontroleerde omgevingen en beschrijft onder meer de toegestane deeltjesconcentratie per klasse. Voor veelgebruikte klassen als ISO 6, 7 en 8 zijn zowel modulaire als vaste oplossingen goed toepasbaar. Doorslaggevend zijn:
- Een luchtdichte afwerking van wanden, plafonds en aansluitingen
- Een passend luchtbehandelingssysteem met de juiste filtratie en drukregeling
- Validatie en certificering na oplevering, zodat de cleanroomclassificatie aantoonbaar is
Hoe flexibel is een cleanroom bij uitbreiding of verhuizing?
Een modulaire cleanroom is veel flexibeler bij uitbreiding en verhuizing, omdat panelen en elementen kunnen worden toegevoegd, aangepast of gedemonteerd. Een vaste cleanroom is hier beperkter in: uitbreiden is mogelijk met extra bouwwerk, maar een cleanroom verhuizen is bij een vaste uitvoering in de praktijk nauwelijks haalbaar.
Uitbreiden
Bij modulaire systemen kun je een cleanroom stap voor stap laten meegroeien met je productie. Let wel op de capaciteit van de installaties: extra vierkante meters vragen vaak ook om extra lucht- en filtercapaciteit. Houd daar bij het eerste ontwerp al rekening mee.
Verhuizen
Modulaire onderdelen kunnen in veel gevallen worden gedemonteerd en elders opnieuw opgebouwd. Na verplaatsing is hervalidatie nodig, omdat de cleanroom opnieuw moet aantonen dat hij aan de gevraagde classificatie voldoet. Een vaste cleanroom blijft daarentegen bij het gebouw, wat past bij langetermijnlocaties.
Hoe maak je de juiste keuze voor jouw project?
Je maakt de juiste keuze door eerst je eisen, planning en toekomstplannen helder te krijgen en daarna beide opties daaraan te toetsen. Begin altijd met de vraag welke ISO-klasse je nodig hebt, hoe lang het proces op deze locatie blijft en hoe groot de kans op groei of wijziging is.
Een praktische aanpak bestaat uit deze stappen:
- Leg je procesvereisten en gewenste ISO-klasse vast.
- Bepaal de verwachte levensduur van de locatie en het proces.
- Breng de bestaande ruimte in kaart, inclusief vloerbelasting en hoogte.
- Vergelijk investering, doorlooptijd en toekomstige aanpassingen.
- Laat het ontwerp onafhankelijk toetsen voordat je beslist.
Vaak blijkt dat een combinatie het meest logisch is, bijvoorbeeld een vaste kern met modulaire uitbreidingen. Daarom loont het om je niet vast te leggen op één systeem voordat het ontwerp helder is.
Hoe wij helpen bij het kiezen en bouwen van de juiste cleanroom
Bij CTC Solutions begeleiden we je van de eerste vraag tot en met de nazorg, zodat je niet zelf hoeft te kiezen tussen systemen op basis van losse adviezen. Als onafhankelijke cleanroombouwmeester beoordelen we welke uitvoering het beste past bij jouw proces, locatie en ambities. Zo ontzorgen we je met een turnkey cleanroom waarbij je één aanspreekpunt hebt.
Dit nemen wij voor je uit handen:
- Advies en ontwerp, afgestemd op jouw classificatie-eisen volgens ISO 14644 (klasse 6, 7 en 8)
- Bouwkundige aanpassingen aan de ruimte, zoals vloer, wanden, plafonds en ophangconstructies
- Coördinatie van alle disciplines, waaronder onze vaste partners voor de installaties
- Inrichting, validatie en oplevering met rapportage en certificeringen
- Onderhoud en keuringen na oplevering
Wil je weten of een vaste of modulaire cleanroom het beste bij jouw situatie past? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over jouw project.