Waarom lopen cleanroomprojecten in bestaande fabrieken soms vertraging op?

Cleanroomprojecten in bestaande fabrieken lopen vooral vertraging op door onvoorziene bouwkundige beperkingen, een productie die gewoon doorloopt, uitloop bij technische installaties en kwalificatie die later start dan gepland. Bijna altijd zit de oorzaak in aannames die vooraf niet zijn getoetst. Hieronder lees je per oorzaak wat er speelt en hoe je het voorkomt.

Welke verborgen obstakels vertragen een cleanroom in bestaande bouw?

De meeste vertraging ontstaat door beperkingen die pas zichtbaar worden wanneer het werk al loopt: een vloer met onvoldoende draagkracht, afwijkende hoogtematen, ontbrekende tekeningen of een bestaande constructie die niet geschikt is voor ophangsystemen. Een grondige opmeting vooraf haalt deze verrassingen naar voren.

Een bestaand pand heeft een geschiedenis. Ombouwen, verbouwingen en aanpassingen uit het verleden zijn zelden volledig gedocumenteerd. Wie een cleanroom in een bedrijfspand bouwt, loopt daardoor tegen zaken aan die op tekening niet bestaan. Denk aan:

  • Plafondconstructies die het gewicht van filtereenheden en leidingwerk niet dragen
  • Vloeren die niet vlak genoeg zijn voor een naadloze, reinigbare afwerking
  • Kolommen, kabelgoten of leidingen die precies door de beoogde cleanroomindeling lopen
  • Asbest of andere verontreinigingen die extra saneringsstappen vereisen
  • Beperkte hoogte voor de benodigde ruimte boven het plafond (plenum)

Elk van deze punten is op te lossen, maar niet zonder tijd. Het verschil zit in het moment waarop je ze ontdekt: tijdens de ontwerpfase kost het een aanpassing van het plan, tijdens de uitvoering kost het weken.

Hoe beïnvloedt een draaiende productie de bouwplanning?

Een draaiende productie beperkt wanneer, waar en hoe er gebouwd mag worden. Stof, trillingen, geluid en transportbewegingen mogen de lopende processen niet verstoren. Daardoor worden werkzaamheden vaak opgeknipt in fasen of naar avonden en weekenden verschoven, wat de doorlooptijd verlengt.

Contaminatiebeheersing begint al tijdens de bouw. Bij een renovatie rondom een actieve productielijn moet het bouwgebied fysiek en luchttechnisch worden afgeschermd, zodat vervuiling niet naar de productie overslaat. Dat vraagt om tijdelijke scheidingswanden, onderdruk in het werkgebied en strikte looproutes voor personeel en materiaal.

Daarnaast speelt de logistiek een grote rol. Materialen moeten worden aangevoerd langs routes die ook de productie gebruikt, en ingrijpende werkzaamheden zoals sloop, stortwerk of het inhijsen van grote units vragen om afgestemde stilstandmomenten. Als zo’n moment niet doorgaat omdat de productie een order moet afronden, schuift de planning direct op. Heldere afspraken met de productieverantwoordelijke over bouwvensters en vaste contactmomenten voorkomen veel van dit soort uitloop.

Waarom zorgen technische installaties zo vaak voor uitloop?

Technische installaties zijn de meest tijdgevoelige schakel in een cleanroomproject. Luchtbehandelingskasten, filters en regelsystemen hebben lange levertijden, moeten passen in een bestaand gebouw en raken meerdere disciplines tegelijk. Een vertraging in de levering of een afwijkende inpassing leidt direct tot stilstand voor andere werkzaamheden.

De onderlinge afhankelijkheid maakt het lastig. Bouwkundig, elektrotechnisch en werktuigbouwkundig werk grijpen op elkaar in: het plafond kan pas dicht als de leidingen hangen, de leidingen kunnen pas worden gemonteerd als de ophangconstructie klaar is, en de regeling kan pas worden afgesteld als alles is aangesloten. Eén gemiste schakel verschuift de hele keten.

Bij bestaande bouw komt daar de inpassing bij. Luchtkanalen moeten door bestaande constructies, de capaciteit van de aanwezige elektra en koeling moet toereikend zijn, en afvoerpunten zijn niet altijd op de gewenste plek. Een paar maatregelen die helpen:

  • Bestel installaties met lange levertijd direct na het definitieve ontwerp
  • Laat alle disciplines vroeg aan één tafel plannen, in plaats van na elkaar
  • Controleer de beschikbare capaciteit van het gebouw voordat het ontwerp vastligt
  • Stem de montagevolgorde af op een gezamenlijke planning met duidelijke afhankelijkheden

Hoe kunnen kwalificatie en validatie het opleverschema doorkruisen?

Kwalificatie en validatie doorkruisen het opleverschema wanneer ze als sluitpost worden gezien. De metingen conform ISO 14644 kunnen pas starten als de installatie is ingeregeld en de ruimte is gereinigd. Loopt de bouw uit, dan schuift de validatie mee en blijft er te weinig buffer over.

Een cleanroom is pas bruikbaar nadat is aangetoond dat hij aan de gestelde classificatie voldoet. Dat betekent onder meer metingen van deeltjesconcentraties, luchtstromen, drukverschillen en filterintegriteit. Voor de gangbare klassen 6, 7 en 8 volgen deze testen vaste protocollen, en voor farmaceutische toepassingen komen daar vaak aanvullende GMP-eisen bij.

De valkuilen zijn voorspelbaar. Een ruimte die niet schoon genoeg is opgeleverd, moet opnieuw worden gereinigd voordat er gemeten kan worden. Een meting die afwijkt, vraagt om bijregelen en hermeten. En als de eisen niet vooraf zijn vastgelegd, ontstaat discussie over wat er precies getoetst moet worden. Plan daarom de reiniging, de afregeling en de metingen als vaste onderdelen in de planning, met ruimte voor een herhaalronde.

Wat is de beste manier om vertraging te voorkomen?

De beste manier om vertraging te voorkomen is een zorgvuldige voorbereiding: een grondige opmeting van de locatie, vroege afstemming tussen alle disciplines, duidelijke afspraken met de productie en een planning met realistische buffers. Wie deze stappen overslaat, betaalt de rekening later in de uitvoering.

Concreet komt het neer op een vaste volgorde. Begin met een duidelijke vraagstelling en vastgelegde uitgangspunten, want wijzigingen halverwege kosten het meeste tijd. Meet de locatie nauwkeurig op en toets de draagkracht, hoogtes en bestaande installaties. Stel het bouwteam samen voordat het ontwerp definitief is, zodat de uitvoerende partijen hun input kunnen geven. Werk daarna van voorlopig naar definitief ontwerp, met een raming die de bouwkundige aanpassingen meeneemt.

Een tweede succesfactor is regie. Wanneer één partij de coördinatie voert over alle disciplines, worden afhankelijkheden bewaakt en knelpunten vroeg gesignaleerd. Zo’n integrale aanpak is precies wat een turnkey cleanroom aantrekkelijk maakt: één aanspreekpunt, één planning en geen losse eindjes tussen ontwerp, bouw en validatie. Realistische levertijden en een eerlijke buffer in de planning blijven daarbij belangrijk, want geen enkel project is volledig vrij van onzekerheden.

Hoe CTC Solutions helpt bij vertraging in cleanroomprojecten

Wij zorgen ervoor dat een cleanroom in een bestaande fabriek zo min mogelijk uitloopt, doordat we het hele traject in eigen hand houden als onafhankelijke bouwmeester en hoofdaannemer. CTC Solutions werkt volgens negen vaste stappen, van de eerste Deep Dive tot en met onderhoud, zodat risico’s in een vroeg stadium zichtbaar worden. Zo helpen we in de praktijk:

  • Opmeting vooraf: we brengen de locatie nauwkeurig in kaart, inclusief draagkracht, hoogtes en bestaande installaties, zodat verrassingen in de ontwerpfase boven tafel komen.
  • Bouwkundige aanpassingen: we verzorgen vloeren, wanden, plafonds en ophangconstructies, ook rondom bestaande installaties.
  • Coördinatie van alle disciplines: wij sturen de bouwkundige, elektrotechnische en werktuigbouwkundige partijen aan. De installatietechniek wordt uitgevoerd door vaste partners, onder onze regie.
  • Rekening houden met uw productie: we stemmen de uitvoering af op uw bedrijfsvoering, met aandacht voor contaminatiebeheersing tijdens de bouw.
  • Validatie en oplevering: we plannen cleaning, validatie en certificering mee in het project, met volledige rapportage bij oplevering.

Wij focussen op cleanrooms conform ISO 14644, klasse 6, 7 en 8, en ondersteunen onder meer klanten in de farmaceutische en high-tech sector. Planning en doorlooptijd bespreken we altijd realistisch en met de nodige voorbehouden, omdat elke locatie anders is. Wilt u een cleanroom bouwen in uw bestaande pand en vertraging voorkomen? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over uw project.